علم و تمدن جدید از نگاه منورالفکران
19 بازدید
محل نشر: معرفت » دی 1385 - شماره 109 » (13 صفحه - از 94 تا 106)
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
موج روشنگری در اروپا، که شاخصه مهم آن علم باوری و اثباتی اندیشی بود، در عصر قاجار به ایران رسید و پدیده ای به نام «منوّرالفکری» را به وجود آورد. منوّرالفکران که در جهت گیری های فکری خود نگاه به غرب داشتند، شعار ترقی و پیشرفت را سر می دادند و این مفهوم را در پیروی کامل از تمدّن و فرهنگ غربی می دانستند. در نگاه ملکم خان، غرب نماد ترقی و پیشرفت، و ایران نمود عدم پیشرفت بود. وی نپرداختن به علوم جدید و در مقابل، پرداختن به علوم نقلی را مانع ترقی ایران معرفی می کرد. از نگاه او، بنیان ترقی بر علم کسبی است. به اعتقاد وی، برای دست یابی به علم باید مدارس جدید را بنا نمود. او به تمدّن غرب اعتقاد داشت و در این اعتقاد خود تا جایی پیش رفت که تنها راه ترقی و نجات همه ملت ها را تبعیت بی چون و چرا از فرهنگ و تمدّن غرب می دانست. وی بر این عقیده بود که رابطه دین و علم رابطه ای تقابلی است. آخوندزاده طرفدار فلسفه تحصلی (= پوزتیویسم) و مظهر بارز علم زدگی مفرط است. وی علم تجربی را مقدم بر هر معرفتی می داند و شرافت آن را حتی از آموزه های وحیانی نیز برتر می بیند. او عقل را تنها حجت در امور می داند.از دید او تهذیب نفس و حسن رفتار و کردار، مستلزم گسترش علم است. وی هواخواه جدی تمدّن غرب است. به اعتقاد او، هر ملتی برای اینکه در مسیر پیشرفت و تمدّن قرار بگیرد چاره ای جز تقلید از غرب ندارد. وی دین را متعلق به دوره های پیشین زندگی انسان و علم را متعلق به امروز بشر می داند. طالبوف، از ترویج کنندگان علوم طبیعی و افکار سیاسی و اجتماعی جدید است. بنیان فکری او بر عقل بنا نهاده شده است. به اعتقاد وی، دست یابی به معرفت متافیزیکی خارج از خرد بشر می باشد، اما تجربه می تواند قوانین طبیعت را کشف کند. او برای علم ارزش والایی قایل است و کمال نفس آدمی و نیکبختی جامعه انسانی را در ترقی و نشر علم می پندارد. وی تمدّن جدید غرب را جهانشمول دانسته و خواهان اخذ دانش و فن و اصول و بنیادهای اجتماعی و سیاسی جدید است. از نگاه وی، دین و علم با هم تعارض ندارند، اما باید دین را به گونه ای تفسیر کرد که عقل و علم آن را بپذیرند.
آدرس اینترنتی